Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Hakkında KHK kararlarına nazaran, KİT’lerin iktisadın gereklerine uygun olarak verimlilik ve kârlılık unsurları doğrultusunda yönetilmesi gerekiyor. Çalışmalarının verimli olarak yürütülmesi kurallarını oluşturacak işletme siyasetlerinin belirlenmesi yöneticilerin de en değerli vazifeleri ortasında bulunuyor. Kamu işletmelerinin ülke kaynaklarını aktif ve verimli kullanarak işletmecilik faliyetlerini yerine getirmeleri için genel yatırım ve finasman programları çıkartılıyor.
Bu kapsamda 2023 yılında yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı’nda, kamu teşebbüslerinin, temettü dahil alacaklarının tahsilatında gerekli süreçleri vaktinde tesis ettirmek zorunda oldukları belirtiliyor. Bunun için de idare konseylerinin sorumlu olacağı tabir ediliyor.
Buna rağmen Sayıştay tarafından yapılan incelemelerde EÜAŞ tarafından elektrik gücü satılan birtakım elektrik dağıtım şirketlerinden olan aylık alacakların gecikmeli olarak ekseriyetle bir-iki aylık devirler sonrasında tahsil edilebildiği belirlendi. Dağıtım şirketlerinden geç tahsil edilen bedel Amme Alacaklarının Tahsil Yolu Hakkında Yasa’da yer alan “gecikme artırımı oranı” ile hesaplanan fiyatla birlikte tahsil ediliyor.
RİSK OLUŞTURUYOR
Sayıştay’a nazaran bu durum, EÜAŞ tarafından yapılacak yatırımlar ve günlük nakit gereksinimleri için fazladan finansman sarfiyatı ödenmesi riski oluşturuyor. Sayıştay, “Günlük nakit muhtaçlıkları için oluşabilecek nakit akış yetersizlikleri sebebi ile EÜAŞ’ın ekstra finansman sarfiyatına katlanmamasını sağlamak ismine ticari alacakların vaktinde tahsil edilebilmesi için çalışmaların yapılması gerekmektedir” vurgusu yaptı. Akabinde da şu teklifte bulundu:
“Nakit akış yetersizlikleri sebebi ile EÜAŞ’ın ekstra finansman sarfiyatına katlanmamasını sağlamak ismine ticari alacakların vaktinde tahsil edilebilmesi için EÜAŞ tarafından elektrik dağıtım şirketleri ile gerekli uyumun kurularak satılan elektrik bedelinin vade tarihlerinde tahsilinin sağlanması önerilir.”
HES’LER SIZDIRIYOR
Sayıştay’ın EÜAŞ Kontrol Raporu’nda yer alan çok sayıda bulgusundan öbür kimileri da şöyle:
– EÜAŞ bünyesinde bulunan hidroelektrik santrallerinde su sızıntı ve kayıpları meydana gelmesine bağlı olarak üretilemeyen güç ölçüsünün 2024 yılı sonunda toplam 188 milyon 165 bin 805 kWh düzeyine ulaştığı tespit edildi. Oluşan güç üretim kaybının 176 milyon 212 bin 649 kWh’lık kısmı, yıl içerisinde Keban HES’te meydana gelen 496 milyon 919 bin 669 m3’lük su sızıntısından kaynaklandı.
ARNAVUTLUK’TAN ALACAK TAHSİL EDİLEMEDİ
– Arnavutluk’a 1990 yılında transferi gerçekleştirilen elektrik gücünün karşılığı olan alacak tahsil edilemedi. Bunun için “nota” ile teşebbüslerde bulunuldu. Lakin tahsil gerçekleştirilemedi.
– EÜAŞ Bursa Doğalgaz İşletme Müdürlüğü sorumluluk alanında Ovaakça mevkisi, Demirtaş Barajı’ndan santral mahalline uzanan taşınmazların ve santralden Gemlik-İstanbul Yolu sapağına kadar olan taşınmazların birçoğunda özel kişi ve şirketlerce müsaadesiz kullanım tespit edildi.
– Özelleştirme kapsamında olan yerlerin hizmet alımı, rödovans yahut işletme hakkı zamanı üzere kullanım süreçlerinde mevcut kullanıcısı tarafından yapılan paha artırıcı harcamalar özelleştirmeden sorumlu kurumlara iletilmedi.
KÖYLÜLER GÖLETLERE DÜŞEBİLİR
– Çan İşletme Müdürlüğü sorumluluk alanında bulunan kül dökme alanında oluşan göletlerin yol için ayrılan yerlerin çabucak kenarında bulunduğu, yoldan köylülerin geçtiği, geçiş sırasında gölete düşme/batma kazaları yaşanabileceğine işaret edildi.
– Kömür tedarik ve nakil faliyetlerindeki zorluklar nedeniyle Afşin-Elbistan B Termik Santrali verimli çalıştırılamıyor. Güç üretim kayıpları yaşanıyor.
ŞİRKET YATIRIM YAPMAMIŞ
– İşletme hakkı devredilen Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne imtiyaz sahibi şirket tarafından yapılması gereken yatırımların tamamlanmadığı ortaya çıktı.
SONUÇ ZARAR!
Sayıştay’ın raporuna nazaran, EÜAŞ, 2024 yılını 16 milyar 171 milyon 862 bin 894,61 TL periyot net ziyanı ile kapattı.
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın