“Açılım süreci” başlığı altında yürütülen tartışmalar, bilhassa milliyetçi tabanda önemli bir huzursuzluk yaratırken, iktidarın son haftalarda ulusal kimlik ve Türk dünyası telaffuzunu öne çıkarması dikkat çekti. AKP kulislerinde bu durum, “toplumsal hassasiyetlerin gözetilmesi” olarak yorumlansa da muhalefet, yaşananları politik bir dengeleme atağı olarak kıymetlendiriyor.
Siyasetteki bu taraf değişimi, medya cephesinde de karşılık buldu. Yandaş medya ve toplumsal medya hesaplarında Türkçü paylaşımların besbelli biçimde artması, telaffuzun merkezden koordine edildiği yorumlarına yol açtı. Açılım sürecine yönelik tenkitlerin yükseldiği her başlıkta, Türkçülük vurgusu öne çıkarıldı. İktidara yakınlığıyla bilinen bir gazetenin toplumsal medya hesaplarında evvelki gün yapılan paylaşımlarda terör örgütü YPG’ye takviye emeliyle “saç örgüsü” üzere semboller üzerinden yürütülen propaganda sert sözlerle eleştirildi. Paylaşımlarda “Saç örgüsü, Türk geleneğidir. Vatansızların çalmaya çalışıp şov yapacağı bir aksiyon değil” tabirleri yer aldı.
ERDOĞAN’DAN ORTA ASYA MESAJI
Söylem değişiminin en net yansıması da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan geldi. Erdoğan, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ile görüşmesinin akabinde yaptığı açıklamada şu sözleri kullandı:
“Ata yurdumuz Orta Asya’nın refahına gerekli katkıyı yapma konusunda kararlıyız. Yürek yüreğe verdiğimiz surece Allah’ın müsaadesiyle içinde bulunduğumuz asra Türk dünyasının mührünü vuracağımızdan eminiz.”
Bu ileti, iç siyasetteki açılım tartışmalarına karşı dış siyaset üzerinden milliyetçi bir çerçeve çizildiği formunda yorumlandı. Muhalefet ve birtakım siyaset bilimcilere nazaran iktidar, açılım sürecinin yarattığı belirsizlikleri ve riskleri, Türkçü telaffuzla perdelemeye çalışıyor. Bu yaklaşımın kalıcı bir siyaset değişikliği mi yoksa süreksiz bir telaffuz hareketi mı olduğu ise ilerleyen günlerde atılacak somut adımlarla netleşecek. Görünen tablo, AKP’nin açılım sürecini sürdürürken, yükselen yansıları Türk Dünyası ve ulusal kimlik vurgusuyla dengelemeye çalıştığı istikametinde. Bu istikrarın ne kadar sürdürülebileceği ise siyasal atmosferin seyrine bağlı.
ERDOĞAN’IN MİLLİYETÇİLİKLE SINAVI: ‘AYAKLAR ALTINA ALDIK’ DEDİ, ANDIMIZ’I KALDIRDI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, iktidarının birinci yıllarında milliyetçiliği maksat alan telaffuzları ve bu telaffuzları izleyen somut adımlar, ortadan geçen yıllara karşın siyasal tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor. Erdoğan’ın milliyetçilik aykırısı olarak yorumlanan en dikkat alımlı açıklamalarından biri, 2009 yılında yaptığı AKP küme toplantısında geldi.
Erdoğan konuşmasında, “Biz her türlü milliyetçiliği ayaklarımızın altına almış bir iktidarız” sözlerini kullandı. Bu kelamlar, sadece etnik milliyetçiliğe değil, Türk milliyetçiliğine de yöneltilmiş bir reddiye olarak değerlendirildi ve milliyetçi çevrelerin sert yansısını çekti. Erdoğan, sonraki yıllarda da benzeri bir lisanı sürdürerek “ırkçı milliyetçilik” eleştirisi üzerinden milliyetçilik kavramını gaye alan açıklamalar yaptı.
Bu telaffuzlar bilhassa AKP’nin Kürt problemine ait siyasetleriyle birlikte anıldı. Milliyetçilik tartışmalarının en somut adımlarından biri ise 2013 yılında atıldı. AKP iktidarı tarafından açıklanan “Demokratikleşme Paketi” kapsamında ilkokullarda her sabah okutulan Öğrenci Andı, yönetmelik değişikliğiyle kaldırıldı. İktidar kararı, “tek tip kimlik dayatmasına son verme” gerekçesiyle savundu.
Ancak karar, başta eğitim sendikaları ve milliyetçi çevreler olmak üzere geniş bir kısmın reaksiyonunu çekti. Danıştay’ın Andımız’ın kaldırılmasına ait iptal kararına karşın Erdoğan, tavrını değiştirmedi. Erdoğan, 2018 yılında yaptığı bir açıklamada, “Andımız ayrımcılıktır. Biz ayrımcılığa karşıyız” diyerek kararın gerisinde durdu.
ÇÖZÜM SÜRECİ DİLİ
2013–2015 yılları ortasında yürütülen tahlil süreci boyunca kullanılan siyasi lisan de milliyetçilik tartışmalarını derinleştirdi. Bu periyotta Erdoğan ve AKP yöneticileri, “tek millet anlayışının yanlış yorumlandığını”, “devletin geçmişte yanılgılar yaptığını” savunan açıklamalarda bulundu.
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın