TMMOB Besin Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi UğurToprak, Bakanlığın “İhracata gidip dönen eser binde 1 oranında” açıklamasına da reaksiyon göstererek, “Gıda güvenliğinin azı birçok olmaz; ya sağlanır ya sağlanamaz. Görüyoruz ve açıklamalardan anlıyoruz ki sağlanamıyor. Yurt dışına giden eserler bu türlü ise, yurt içinde satışa sunulan eserler kim bilir nasıldır?” diyerek gazetemize açıklamada bulundu.
Tarım ve Orman Bakanlığı hektar başına pestisit kullanımının Avrupa’nın altında olduğunu savunurken, AB’nin RASFF ve ACN dataları Türkiye menşeli eserlerin pestisit kalıntısı nedeniyle Avrupa sonlarında en fazla alarm verenler ortasında olduğunu ortaya koydu.
Avrupa Komisyonu’nun Besin ve Yem için Süratli Alarm Sistemi (RASFF) tarafından açıklanan 2025 datalarına nazaran, Türkiye Avrupa’ya besin ihraç eden ülkeler ortasında pestisit nedeniyle en çok bildirim alan ikinci ülke oldu. Datalara nazaran Türkiye menşeli eserlere ait bildirimlerin neredeyse yarısı sondan geri çevrilme kararıyla sonuçlandı.
Greenpeace Türkiye’nin RASFF bilgilerinden derlediği bilgilere nazaran, 2025 yılında pestisit kaynaklı bildirimlerde birinci sırayı 124 bildirimle Hindistan, ikinci sırayı 105 bildirimle Türkiye aldı. Türkiye’yi Mısır (88), Çin (48) ve Brezilya (34) izledi. Türkiye’ye yönelik 105 pestisit bildiriminin 51’i huduttan çevrilme kararıyla sonuçlandı. En çok geri çevrilen eser biber oldu. Huduttan dönen 51 bildirimin 27’si biber, 9’u domates, 5’i nar eserlerinden oluştu. Limon, asma yaprağı, armut, greyfurt, mandalina ve şeftali de geri çevrilen eserler ortasında yer alırken onlarca ton tarım eseri Avrupa sonundan geri çevrilerek Türkiye’ye iade edildi.
Greenpeace Türkiye’nin paylaştığı bilgilere nazaran, biberle ilgili 27 bildirimin 8’i son derece toksik olan formetanate hususundan kaynaklandı. Bu etken unsurun Türkiye’de biber üretiminde yasaklı olduğu belirtiliyor.
BAKANLIK: KULLANIM DÜŞÜK
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Şubat 2025’te yaptığı açıklamada Türkiye’de hektar başına pestisit kullanımının 2,3 kilogram olduğunu, Avrupa ortalamasının ise 3,2 kilogram düzeyinde bulunduğunu söyledi. Yumaklı, Kasım 2025’teki bir diğer açıklamasında da Japonya’da hektar başına kullanımın 10, Hollanda’da 7, İtalya’da 4,2 kilogram olduğunu, Türkiye’de ise 2,4 kilogram düzeyinde kaldığını tabir etti.
Ancak RASFF ve ACN dataları, toplam kullanım ölçüsünün düşük olmasının besin güvenliği meselelerini ortadan kaldırmadığını, bilhassa ihracata giden eserlerde kontrol ve uygulama meselelerinin sürdüğünü ortaya koyuyor.
UĞUR TOPRAK: GÜVENLİK ZAFİYETİ VE KUŞKUYA NEDEN OLUYOR
TMMOB Besin Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Uğur Toprak, ihracattan dönen eserlerin kontrol süreçleriyle ilgili “İhracattan dönen besin eserleri Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlükleri tarafından denetim ediliyor. Lakin eserleri iade eden ülkeden resmi bir evrak talep edilmiyor. İade münasebeti bilinmezse ihraç eden firmanın beyanı temel alınıyor. Bu da önemli bir güvenlik zafiyetine ve halkta makul kuşkuya neden oluyor” dedi.
Uğur Toprak, pestisit kullanımının halk sıhhatini olumsuz etkilediğini vurgulayarak “Pestisitler yalnızca insan sıhhatini değil, hayvanları ve doğayı da tehdit ediyor, biyoçeşitliliğe ziyan veriyor. Dünya Sıhhat Örgütü tarafından en tehlikeli ve olası kanserojen olarak sınıflandırılan pestisitlerin ülkemizde de yasaklanması gerekiyor. Ayrıyeten mikrobiyolojik tahlil sonuçları, pestisit ve aflatoksin, okratoksin hudut pahalarını aşan eserler ve bunları piyasaya süren firmalar kesinlikle kamuoyu ile paylaşılmalı” biçiminde konuştu.
AB AHENGİNE KARŞIN ÜST SIRALARDA OLMAMIZ SORUN
Toprak, Avrupa Birliği ile tam ahenk sağlandığını ve 223 unsurda eserlerde kullanımın yasaklandığını hatırlattı. “Hasat öncesi ve sonrası kontroller, haller, paketleme tesisleri ve son tüketim yerlerindeki kontroller devam ediyor. Buna karşın neden Türkiye, RASFF listelerinde üst sıralarda yer alıyor? Neden bu kadar eser geri dönüyor? Neden yasaklı pestisitlere rastlanıyor?” sorularını yöneltti.
Toprak, Bakanlığın “İhracata gidip dönen eser binde 1 oranında” açıklamasına da reaksiyon göstererek, “Gıda güvenliğinin azı birçok olmaz; ya sağlanır ya sağlanamaz. Görüyoruz ve açıklamalardan anlıyoruz ki sağlanamıyor. Yurt dışına giden eserler bu türlü ise, yurt içinde satışa sunulan eserler kim bilir nasıldır?” dedi.
SORULAR VE BEKLENTİLER
Uğur Toprak, Tarım ve Orman Bakanlığı’na yöneltilmesi gereken esas soruları şöyle sıraladı: Gümrükten dönen eserler için Bakanlık nasıl bir uygulama yürütüyor? Şayet eserler imha ediliyorsa, imha tutanakları neden kamuoyu ile paylaşılmıyor? İhraç edilecek ülkelerin mal kabul kriterleri evvelce öğrenilip üreticilere bu hususta bilgilendirici takviye verilemiyor mu? Eser ihraç edilmeden evvel gerekli ve kâfi tahliller yapılmıyor mu? Yapılıyorsa, neden sıklıkla eser iadesi gerçekleşiyor? Eser iadelerinden kaynaklı finansal yük nasıl karşılanıyor? Bu durumların ülke ve tarım prestijine tesirinin önlenmesi için neden tesirli tedbirler alınmıyor?
Kaynak: Cumhuriyet
Bir yanıt bırakın